Do minister pracy i polityki społecznej Jolanty Fedak
w sprawie ograniczenia środków budżetu państwa za zadania zlecone gminom w zakresie pomocy społecznej oraz środków PFRON na rehabilitację, zaopatrzenie w sprzęt ortopedyczny i środki pomocnicze.
W ostatnim okresie wszystkie gminy obserwują znaczący spadek wysokości środków budżetu państwa na realizację zadań zleconych im do realizacji z zakresu pomocy społecznej jak i środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przeznaczonych na rehabilitacje tych osób oraz zaopatrzenie w sprzęt ortopedyczny i materiały pomocnicze. Są to kwoty niebagatelne i w porównaniu z rokiem 2008 dotyczące gminy Zabrze zmniejszenie wynosi 1 680 000zł Z uwagi na to, że brak środków będzie dotyczyć bezpośrednio osób z uprawnieniami do korzystania z pomocy społecznej oraz osób niepełnosprawnych sytuacja taka nabiera również wymiaru etyczno-moralnego. Dlatego kieruję do Pani Minister pytanie 1) Jaka jest przyczyna takiego traktowania przez państwo osób o najniższych dochodach i niepełnosprawnych? 2) Czy jest zgodne z prawem nakazanie ograniczenia wypłaty świadczeń rodzinnych bez zmiany planu finansowego ośrodków pomocy społecznej? Z poważaniem Tadeusz Wita
Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej - z upoważnienia ministra - na zapytanie nr 4250 w sprawie ograniczenia środków budżetu państwa na zadania zlecone gminom w zakresie pomocy społecznej oraz środków PFRON na rehabilitację, zaopatrzenie w sprzęt ortopedyczny i środki pomocnicze Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na przesłaną przez Pana Marszałka przy piśmie z dnia 1 lipca 2009 r., znak: SPS-024-4250/09, interpelację posła Tadeusza Wita w sprawie ograniczenia środków budżetu państwa na zadania zlecone gminom w zakresie pomocy społecznej oraz środków Państwowego Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przeznaczonych na rehabilitację osób niepełnosprawnych i zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze, proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień: Środki na finansowanie oraz dofinansowanie z budżetu państwa niektórych zadań z pomocy społecznej realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego zostały zaplanowane przede wszystkim w części 85: Budżety wojewodów ustawy budżetowej na rok 2009. Dodatkowo, w celu uzupełnienia w trakcie roku części 85 w dziale 852: Pomoc społeczna, zaplanowano rezerwy celowe w części 83 ustawy budżetowej. W przypadku zasiłków z pomocy społecznej w budżetach wojewodów zaplanowano wydatki na finansowanie wypłat zasiłków stałych oraz dofinansowanie wypłat zasiłków okresowych w części gwarantowanej z budżetu państwa. Środki zostały zaplanowane przez wojewodów przy założeniu, że uzupełnienia braków w stosunku do planu zostaną zabezpieczone z rezerwy celowej. Niestety, w roku bieżącym wojewodowie w odpowiedzi na pismo ministra finansów skierowane w styczniu br. podjęli decyzje o czasowym ograniczeniu wydatków zapisanych w ustawie budżetowej na rok 2009, w tym w dziale 852: Pomoc społeczna. Decyzje te zostały podjęte bez uzgodnienia z ministrem pracy i polityki społecznej. Jednocześnie do ministra pracy i polityki społecznej zaczęły wpływać wnioski od niektórych wojewodów o uzupełnienie ich budżetów ze środków rezerw celowych dokładnie na te zadania, w stosunku do których dokonano czasowego ograniczenia. W związku z powyższym minister pracy i polityki społecznej w pierwszej kolejności skierował pismo do ministra finansów, przedstawiając zaistniałą sytuację oraz wnioskując o podjęcie działań mających na celu odblokowanie ograniczonych czasowo przez wojewodów wydatków na zadania z pomocy społecznej, o czym poinformował właściwych wojewodów. W Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej zebrano zapotrzebowanie z województw tytułem pilnego uruchomienia środków rezerwy celowej na wypłaty zasiłków z pomocy społecznej w sytuacji podtrzymania decyzji o czasowym ograniczeniu wydatków w części 85 w zakresie zadań z zakresu pomocy społecznej. Okazuje się, że wraz z upływem czasu zmniejsza się zapotrzebowanie zgłaszane przez województwa na wypłaty zasiłków z pomocy społecznej (co może oznaczać, że gminy zawyżały dotąd zgłaszane zapotrzebowanie na środki bądź część klientów pomocy społecznej podjęła prace sezonowe). Ta sytuacja będzie prawdopodobnie ulegać zmianom - zapotrzebowanie będzie jeszcze weryfikowane w trakcie roku. Niemniej jednak mogło dochodzić w niektórych gminach do sytuacji braku środków na wypłaty zasiłków z pomocy społecznej, ale należy podkreślić, że za ustalanie wysokości planu wydatków w poszczególnych jednostkach danego województwa odpowiada wojewoda. To również na wojewodzie spoczywa obowiązek terminowego przekazywania środków do jednostek samorządu terytorialnego, o czym minister przypominał wojewodom. Jednocześnie uprzejmie wyjaśniam, że zadania z zakresu rehabilitacji społecznej wynikające z przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92, z późn. zm.) realizowane są przez samorząd powiatowy. Zmniejszenie wysokości środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazywanych według algorytmu tym samorządom wynika z konieczności przeznaczenia zdecydowanie większych środków na obligatoryjne zadanie z zakresu rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych, jakim jest dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Od 1 stycznia 2009 r., w związku z wprowadzoną przez ustawę z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1652) zmianą definicji najniższego wynagrodzenia, wskaźnik ten, uwzględniany przy naliczaniu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, wzrósł o prawie 30%. Ponadto grupa pracowników, których zatrudnianie uprawnia pracodawcę do otrzymywania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, została rozszerzona o osoby posiadające uprawnienia emerytalne. PFRON musi również zapewnić środki na finansowanie dodatkowych kosztów zatrudniania pracowników niepełnosprawnych, o których zwrot mogą ubiegać się zakłady pracy chronionej. Pragnę podkreślić, że liczba pracowników niepełnosprawnych zarejestrowanych w systemie SODiR znacznie wzrosła, co pociągnęło za sobą wzrost wydatków PFRON na dofinansowanie do wynagrodzeń (według danych PFRON, stan na dzień 25.06.2009 r., liczba zatrudnionych osób niepełnosprawnych objętych dofinansowaniem do wynagrodzeń była w maju br. w stosunku do grudnia ub.r. wyższa o ponad 26 tys. osób, tj. o ok. 13%). Środki PFRON musiały także zostać zabezpieczone na realizację zadania ustawowego dotyczącego zlecania realizacji zadań z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych fundacjom oraz organizacjom pozarządowym mających charakter ogólnopolski lub ponadregionalny. Należy podkreślić, że Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych obowiązany jest do zapewnienia przede wszystkim środków finansowych na realizację tytułów obligatoryjnych, do których należy realizacja uprawnień pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne. Taką kategorię wydatków stanowią także środki przekazywane algorytmem samorządom na finansowanie uczestnictwa osób niepełnosprawnych w warsztatach terapii zajęciowej czy też działania zakładów aktywności zawodowej. Omówione wcześniej zmiany legislacyjne mają bezpośredni wpływ na kształtowanie się poziomu wydatków sztywnych PFRON, który obecnie wynosi 67% ogólnych wydatków PFRON. Przedstawione powyżej okoliczności spowodowały realne zmniejszenie kwot przekazanych do samorządów. Porównując plan finansowy PFRON określony ustawą budżetową państwa na lata 2008 i 2009 w pozycji przelewy redystrybucyjne należy wskazać, że w 2009 r. nastąpiło w stosunku do 2008 r. obniżenie wysokości środków dla samorządów powiatowych o kwotę 169 139 tys. zł, tj. o 20,46%. Przy uwzględnieniu dodatkowych środków przyznanych we wrześniu 2008 r. różnica jest większa, nie przekracza jednak 30%. Odchylenia od tego wskaźnika, określonego dla puli ogółem, dla kwot przypadających poszczególnym samorządom w 2009 r., są następstwem zastosowania, zgodnie z wzorem algorytmu, danych indywidualnych dotyczących samorządu oraz wyodrębniania kwoty z przeznaczeniem na dofinansowanie kosztów działalności warsztatów terapii zajęciowej przy znaczącym wzroście stawki rocznego pobytu jednego uczestnika w WTZ. Uprzejmie informuję, że PFRON podejmuje intensywne działania mające na celu pozyskanie dodatkowych środków, które zostaną przeznaczone na dofinansowanie samorządów. Uzależnione jest to od utrzymania obowiązkowych wpłat dokonywanych przez pracodawców na poziomie bliskim zakładanemu oraz zabezpieczenia najważniejszego zadania ustawowego, tj. dofinansowania rynku pracy osób niepełnosprawnych. Ewentualna decyzja o zwiększeniu środków na zadania samorządów zostanie podjęta w drugim półroczu tego roku. PFRON ze zrozumieniem przyjmuje zaniepokojenie jednostek samorządu terytorialnego zmniejszeniem środków PFRON przypadających wg algorytmu na realizację zadań ustawowych w 2009 r. Należy jednak zaznaczyć, że osoby niepełnosprawne wymagające wsparcia są przede wszystkim pełnoprawnymi mieszkańcami województw i powiatów, a środki przekazywane przez PFRON są formą dofinansowania realizacji przez samorządy zadania własnego polegającego na wspieraniu ich niepełnosprawnych mieszkańców. Z szacunkiem Sekretarz stanu Jarosław Duda Warszawa, dnia 23 lipca 2009 r. |
